Bebek Kokusu.Com; Bebek, Çocuk, Anne, Baba, Sağlık, Hamilelik, Psikoloji, Beslenme, Sağlıklı Yaşam, Çocuk Oyunları ve Daha Bir Çok şey
Anasayfam Yap
Çocuk Sağlığı - Genel Çocuk Sağlığı
 
Paylaş Yorumla

Büyümenin Değerlendirilmesi

Normal büyüyen çocuğun kilosunun boyuna, boyunun da yaşına uygun olması beklenir. Bu nedenle çocuğun beslenme durumu ideal olarak bu üç parametre

Sağlıklı çocuk, hastalık belirtileri göstermeyen, aynı zamanda kronolojik yaşına uygun bir vücut büyümesi, fizyolojik olgunlaşma, ruh ve zeka gelişimi gösteren çocuk olarak tanımlanır.

               
Büyüme hücre sayı ve büyüklüğünün artmasına bağlı olarak vücut hacminin ve kitlesinin artması demektir. Gelişme (olgunlaşma) biyolojik işlevlerin kazanılmasını ifade eden bir terimdir. Çocuğu erişkinden ayıran en önemli özellik, devamlı bir büyüme, gelişme ve değişme süreci içinde olmasıdır. Çocuk sağlığını bozan haller, büyüme ve gelişme sürecini yavaşlatır, durdurur ya da normalden saptırır.

               
Büyümenin izlenmesi  sağlıklı yaşam için çocuğun büyümesinin belirli aralıklarla uygun standart büyüme eğrilerinde değerlendirilmesi, normalden sapmaların erken tanımlanıp önleyici tedbirlerin alınması olarak tanımlanmaktadır.

               
Büyüme ve Gelişmeyi Etkileyen Faktörler :

               
1) Genetik Faktörler : Kısa boylu ailelerin çocukları kısa boylu, sarışın olanların açık renkli olmaya eğilimlidir. Çeşitli hastalıkların ortaya çıkışı da genlere bağlı olabilir.

               
2) Cinsiyet : Doğumda kızların vücut tartısı daha düşüktür. Fakat daha hızlı büyür ve gelişirler.

               
3) Hormonal faktörler : Büyüme (boy büyümesi) hormonu ve tiroid (büyüme ve gelişme) hormonu, ergenlikte androjen ve östrojenler.

               
4) Çevre Faktörleri :

     Doğumsal : Gelişme bozuklukları, konjenital anomaliler, enfeksiyonlar.

     Edinsel : Beslenme, enfeksiyonlar, uygun bir çevre (zeka ve normal ruh gelişimi).

               
Büyüme genetik potansiyel ve bunu etkileyen çevresel faktörlere bağımlıdır. Yeterli ve dengeli beslenme, büyümeyi etkileyen en önemli çevresel faktördür. Bununla birlikte başta ishal olmak üzere çeşitli enfeksiyon hastalıkları çocuğun yeterince beslenememesine neden olarak büyümesini önemli oranda etkiler. Beslenme bozukluğunun erken dönemleri ana-babanın hatta hekimin gözünden kaçabilir. Farkedildiği zaman ise çoğu kez malnutrisyonun kalıcı komplikasyonları gelişmiş olabilir.

Çocuğun büyümesinin bir grafik üzerinde izlenmesi ana-babaya ve sağlık personeline çocuğun yeterince büyüyüp büyümediğini görme olanağını verir.

               
Genelde sağlıklı bir annenin sütü 4-6 ay bebeğin beslenmesinde tek başına yeterlidir. Belirli aralıklarla tartılan süt çocuğunda büyümenin duraklaması ya da yeterli olmaması uygun ek gıdaların başlanması gerekliliğini gösterir. Ek gıdalara başlama dönemi, süt çocuğunun büyümesinin yakından izlenmesini gerektiren bir dönemdir. Anne sütüyle karşılanamayan protein, enerji ve diğer besleyicilerin çocuğa yeterli ve dengeli olarak verilmesi gerekir. Bu dönemde de çocuğun kilo artımının yakından izlenmesi ile ek gıdanın miktarı ve niteliği ayarlanarak malnutrisyon ya da obezitenin gelişmesi önlenebilir. Ayrıca bu dönemde uygun olmayan koşullarda, kontaminasyon sonucu tekrarlayan gastrointestinal enfeksiyonlar önemli bir sorun oluşturabilir. Bunlara bağlı olarak çocuk normal büyüyemez. Bu nedenle çocuğun periyodik aralıklarla (genelde aylık) ağırlığının ölçülmesi ve sonuçların büyüme çizelgesinde değerlendirilmesi gerekir.


Büyümeyi Değerlendirmede Kullanılan  Ölçümler


Ağırlık 

Büyümenin değerlendirilmesinde en çok kullanılan parametredir. Çocuk çıplak olarak tartılmalı ve her ölçümden önce terazi hassas bir şekilde ayarlanmalıdır.

               
Yenidoğan ortalama 3200 gr ağırlığındadır. İlk günlerde vücut sıvısının azalmasına bağlı olarak vücut ağırlığı %5-6 oranında azalır = Fizyolojik ağırlık kaybı. Bundan sonra :      İlk 6 ayda 20-30 gr/gün (150-200 gr/hf)

               
6-12 ayda 15-20 gr/gün (100-150 gr/hf)

1-2 yaşta 2-2.5 kg (50 gr/hf) alır.

5 aylıkken doğum ağırlığının 2 katı

1 yaşında doğum ağırlığının 3 katı

2 yaşında doğum ağırlığının 4 katı olur.

               
Vücut ağırlığı 2 şekilde değerlendirilir :

1) Yaşa göre ağırlık :

     Standart değerin % 90 ve üstü normal

                                    % 75-89 I. derece beslenme bozukluğu

                                    % 60-74 II. derece beslenme bozukluğu

                                    % 60 altı III.derece beslenme bozukluğu 

               
2) Boya göre ağırlık:

     Standardın %70`inin altı ciddi malnutrisyonu gösterir.

               
Boy : 
İki yaşına kadar çocukların boyu yatar durumda iken ölçülmelidir. Bu amaçla bir yanına mezür yerleştirilmiş "baş-ayak tahtası" kullanılır. Baş sabit, ayak tahtası hareketlidir. Hastanın başı, verteks baş tahtasına sıkıca değecek şekilde yerleştirilir, dizler ekstansiyona getirilir. Ayaklar bilek ekleminden 90 derece fleksiyonda iken hareketli ayak tahtası ile sıkıca temas ettirilir. Mezürden uzunluk okunur. İki yaşından büyük çocuklarda, boy ölçümü hasta ayakta dururken yapılır. Düz bir duvara tespit edilmiş cetvel üzerinde hareketli bir baş tahtasından oluşan bir düzenek kullanılır. Ayakları çıplak olmalıdır. Başın arkada en çıkıntılı kısmı, omuzlar, kalça ve topuklar duvara değmelidir. Topuklar bitişik olmalıdır.

               
Yenidoğan bebeğin boyu ortalama 50 cm.dir.

İlk 3 ayda ortalama 8 cm

2. üç ayda ortalam  8 cm

3.- 4.üç aylarda ortalama 4 er cm artış olur.

1 yaşında 75 cm olur.

1-2 yaş arasında yılda 10-12 cm

2-4 yaş arasında yılda  7  cm
4-12 yaş arasında yılda 5-6 cm artar.

               
1 yaşında 75 cm olan çocuk 4 yaşında doğum boyunun iki katı (100 cm), 8 yaşında 125 cm, 12 yaşında 150 cm (doğum boyunun 3 katı) olur.

               
Boy ölçümü, kronik hastalıklar ve malnutrisyonun bir göstergesi olabilir. Yaşına uygun standardın %85`inden daha kısa olan çocuklarda büyümenin ciddi şekilde geri kaldığı söylenebilir.

               
Yaşa göre Standardın; %95`i ve üstü normal

                                          %90-94`ü I. derece beslenme bozukluğu

                                          %85-89`u II. derece beslenme bozukluğu

                                          %85`in altı III. derece beslenme bozukluğu olarak değerlendirilir.  

               
Baş Çevresi :

Oksipital kemiğin en çıkıntılı noktası olan protuberansiya oksipitalis eksterna, kulakların ve kaşların üzerinden geçecek şekilde yerleştirilmiş esnek olmayan (kağıt) bir mezür yardımı ile ölçülür. Doğumdan sonraki ilk aylarda hızlı beyin büyümesine paralel olarak kafa çevresinde de hızlı büyüme olur. Yaşa göre normal ortalama değerlerden iki standart deviasyondan çok olan sapmalar makro ve mikrosefali olarak adlandırılır.

               
Göğüs Çevresi :

Meme hizasından esnemeyen bir mezür ile ölçülür. Doğumda baş çevresi, göğüs çevresinden daha büyüktür. Altı aylıkta eşitlenir. Bundan sonra göğüs çevresi büyümesi daha hızlıdır.

               
Karın Çevresi :

Göbek hizasından geçecek şekilde yerleştirilmiş bir mezür yardımı ile ölçülür.

               
Kol Çevresi :

Hastanın sol kolu, dirsekten fleksiyona getirilir. Omuzda akromiyon ile olekranon arasındaki mesafe ölçülür. Orta nokta işaretlenir. Kol ekstansiyona getirilir ve işaretli noktadan gevşek ve çok sıkı olmayacak şekilde mezür ile ölçüm yapılır.


Yenidoğanda      10.5 cm

1 yaşında             16.5 cm

5 yaşında             17.5 cm dir.

1-5  yaşında        12.5 cm nin altında ise beslenme bozukluğu düşünülür.

               

               
Bazı Antropometrik Ölçümlerin Birbirine Oranı

                                                Yenidoğan                   10 ay                            Ergenlik

                Baş-pubis                                             

                --------------- =                  1.7                           1                                 1’in altı

                Pubis-topuk

                 

               
Normal büyüyen çocuğun kilosunun boyuna, boyunun da yaşına uygun olması beklenir. Bu nedenle çocuğun beslenme durumu ideal olarak bu üç parametre ( vücut ağırlığı, boy uzunluğu, yaş ) dikkate alınarak değerlendirilebilir. Bununla birlikte ilk iki yıl doku kaybının belirgin olduğu beslenme bozukluğu, daha sonraki yıllarda ise boyda defisitle giden beslenme bozukluğu yaygındır. Bu nedenle ilk yıllarda çocuğun büyümesinin izlenmesi pratik olarak belirli aralıklarla tartılması ile yapılabilir.

               
Büyüme sürecinde farklı zamanlarda farklı vücut kısımlarının büyümesi hızlanır. Hayatın ilk aylarında baş çevresinde hızlı bir büyüme olurken, altı aydan sonra göğüs çevresi artmaya başlar. 9-12 aydan sonra da ekstremite uzaması belirgin hale gelir. Adolesan döneminde önce alt ekstremide olan büyüme hızı artmasını, daha sonra kalçalarda enine büyüme, göğüs ön-arka çapının artması, omuzların genişlemesi ve gövde uzunluğunun artması izler.

               
"Büyüme değerlendirmesinde" de esas amaç çocuğun sadece bir defadaki değil, belirli aralıklarla alınan vücut ağırlığı değerlerinin standart büyüme grafiklerine kaydedilmesi ve bir süreç içinde büyüme durumunun gözle görülebilir hale getirilmesidir. Dünya Sağlık Örgütü tarafından hazırlanan büyüme grafiklerinin kullanılması önerilmektedir. Büyümeyi sağlam çocuk klinikleri, hasta poliklinikleri, sağlık ocakları ve anneler izleyebilirler.

               
Büyüme İzlem Sıklığı 

                İlk yıl her ay

                İkinci yıl 2 ay aralıkla

                Üçüncü yıl 3-4 ay aralıklarla tartılmalı ve sonuç büyüme eğrisine kaydedilmelidir. Sadece ağırlık değil, boy gibi diğer ölçümler de alınmalıdır. Boya göre ağırlıkta azalma olması beslenme bozukluğu tanısı için en önemli kriterdir.

               
Persentil Eğrileri  
Aynı yaş ve cinsteki çok sayıda sağlam çocuktan elde edilen ölçümlere dayanır. Bu ölçümler grafik üzerinde işaretlendiğinde bir "çan eğrisi" ortaya çıkar. Ortalama değer çan eğrisinin tepe noktasıdır. 100 çocukta tartılar en küçükten en büyüğe doğru sıralandığında, baştan 3.çocuğun tartısı 3. persentili, sondan 3. sıradaki 97. persentili temsil eder.

               
Büyümenin izlenmesinde en pratik yöntem, büyüme izleme grafiklerinin kullanılmasıdır. Doğru bir yorum yapılabilmesi için periyodik ölçümlerle büyüme hızı hakkında fikir sahibi olunması gereklidir. 

 

Paylaş
Paylaş Yorumla Yazdır
Tüm Yorumlar
Yorumlar : 15 yorum
ONLARuyurken - 2010/04/23
bilgi için çok teşekkürler
bilge_nur1276 - 2008/11/12
Kafam çok karıştı. Daha anlaşılır bir dilde yayınlansaydı keşke. Benim kızım 9 ayını dün doldurdu. Şuan 8,400 gr. - 72 cm. boyunda.. Acaba gelişimi normal mi?
asuman - 2007/08/24
ben asuozen az önceki yazıyı ben önderdim fakat ismim farklı gözüküyo


  Doktor Forumları
Biz Bize Forumları
Candan Cana Forumları
Çok Gizli Forumları
Sohbet Odaları


Sitede ara

 

Bebek Kokusu Web Sitesi MediOzon.com - Medicolozon.com Eser Medikal Sağlık Hiz.Tic.Ltd.Şirketi' nin Aile ve Çocuklarımıza hizmetidir.

Bebek Kokusu Sitesinden Uyarı.
Bu sitede yer alan yazıların tümü, bilgi edinmek isteyen ziyaretçiler için hazırlanmıştır. Bu bilgiler, hiç bir zaman hastalık ve diğer sorunlara yönelik teşhis ve tedavi amaçlı olarak kullanılmamalıdır. Yazılar, sadece yazarların bilgilerini, deneyimlerini ve fikirlerini aktarmaktadır. İçeriği başkaları tarafından doğru ve geçerli bulunmayabilir. Sitede yer alan yazı ve resimlerin kopyalanması, her türlü kullanımı ve bilgilerin uygulanması sonucu doğan hukuki, ahlaki, mesleki, sağlık ve yaşamsal sorunlar sadece bu eylemi gerçekleştiren kişilerin sorumluluğundadır. Bunlardan dolayı ortaya çıkabilecek hiç bir sorundan site ve yazarları sorumlu kılınamaz.

Site Kullanım Kuralları, Hukuki Şartlar ve Telif Hakları